3 เมษายน 2569 สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) จ.เชียงใหม่ เปิดชุมชนรับผู้แทนจากสำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี (สปน.) พร้อมด้วยหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ณ ชุมชนกะเหรี่ยงบ้านแม่ลานคำ ต.สะเมิงใต้ อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ เพื่อติดตามการแก้ไขปัญหาการเตรียมการประกาศอุทยานแห่งชาติออบขาน ตามข้อเรียกร้องของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (พีมูฟ) ที่ชาวบ้านจาก 4 ชุมชน (บ้านแม่ลานคำ, บ้านสบลาน, บ้านแม่สาบ, บ้านทรายมูล) ร่วมกันผลักดันให้กันพื้นที่ชุมชนออกจากพื้นที่เตรียมประกาศอุทยานฯ
นพพร บุญแก้ว ในฐานะรองปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี และกรรมการ-เลขานุการคณะกรรมการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม ยืนยันว่ารัฐบาลตั้งใจแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นโดยเปิดพื้นที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วม และจะนำผลสรุปเสนอให้นายกรัฐมนตรีสั่งการต่อไป
“เราเป็นตัวแทนของรัฐบาล ยืนยันว่ารัฐบาลมีความตั้งใจอยากแก้ไขปัญหาให้ได้เร็วที่สุด จึงนำมาสู่การลงพื้นที่เพื่อเรียนรู้แลกเปลี่ยนแนวทางร่วมกัน”
ในทำนองเดียวกัน รวมพล พานิกร หัวหน้าอุทยานออบขาน (เตรียมการ) และ วรรณชัย รวมมิตร ผู้อำนวยการส่วนอุทยานแห่งชาติ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 16 พร้อมด้วย สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดเชียงใหม่ กล่าวถึงการแก้ไขปัญหาร่วมกับชุมชนที่ผ่านมาว่า อยากให้บรรยากาศในการทำงานราบรื่นและเป็นไปได้ด้วยดี จึงพยายามทำความเข้าใจกันให้ได้มากที่สุด เพื่อให้ชาวบ้านได้ประโยชน์สูงสุดในสิทธิการบริหารจัดการทรัพยากร พร้อมยืนยันว่าแนวทางการผลักดันเป็นตัวอย่างชัดเจนว่า หน่วยงานและชุมชนสามารถหาทางออกร่วมกันได้
“การประกาศอุทยานฯ ออบขานนี้ ได้ข้อยุติร่วมกันว่าจะยังไม่ให้นำพื้นที่ที่มีข้อพิพาทมาประกาศอุทยานฯ แม้ทางกรมอุทยานฯ จะยังไม่ส่งมอบให้กรมป่าไม้เป็นผู้ดูแล แต่การประกาศอุทยานฯ ครั้งนี้ ยืนยันว่าจะไม่มีพื้นที่ทับซ้อนกับสี่ชุมชนที่เรียกร้องร่วมกันมา” รวมพลกล่าว
ในอีกด้านตัวแทนชุมชน ตาแยะ ยอดฉัตรมิ่งบุญ ชุมชนบ้านสบลาน กล่าวถึงกระบวนการขับเคลื่อนระดับพื้นกว่า 30 ปีของชุมชน ที่นำมาสู่การกันพื้นที่ที่ชุมชนใช้ประโยชน์กว่า 24,538 ไร่ ออกจากพื้นที่การเตรียมประกาศอุทยานฯ เช่นเดียวกันกับ นันทวัฒน์ เที่ยงตรงสกุล ชุมชนบ้านแม่ลานคำ ที่ให้ข้อมูลว่า ปัญหาข้อพิพาทระหว่างชุมชนกับทางอุทยานฯ คลี่คลายลงได้เพราะชุมชนพยายามยืนยันข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่มาก่อนการประกาศพื้นที่อุทยานฯ จนเกิดการยอมรับในที่สุด
ทั้งนี้ ชาวบ้านชุมชนบ้านแม่ลานคำ ยังสะท้อนปัญหาเรื่องความไม่เข้าใจในวิถีการทำไร่หมุนเวียนว่า ชุมชนมีองค์ความรู้ในการบริหารจัดการพื้นที่ และไม่มีทางปล่อยให้ไฟเข้าไปในพื้นที่ป่าที่เป็นเสมือนบ้านของตน ดังที่สังคมเข้าใจ
ขณะที่ วิศรุต ศรีจันทร์ มูลนิธิพัฒนาภาคเหนือย้ำ การที่ยังมีพื้นที่ป่านับ 24,538 ไร่ คือหลักฐานเชิงประจักษ์ว่าชุมชนเป็นส่วนสำคัญในการทำให้ป่าและทรัพยากรยังคงอยู่ เขาจึงตั้งคำถามถึงกระบวนการประกาศพื้นที่อุทยานฯ ที่ให้ความสำคัญกับการตัดสินใจระดับคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ จนละเลยการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน
“ส่วนหนึ่งที่ทำให้กระบวนการในพื้นที่มีปัญหา คือ ต้นทางการออกกฎหมายจากบนลงล่างที่ไม่สอดคล้องกับบริบทชุมชนในพื้นที่ เมื่อนำแนวทางของกฎหมายแบบนี้มาบังคับใช้ จึงเกิดปัญหาเหมือนที่เห็น”
ในช่วงท้ายของเวที ยังมีตัวแทนชุมชนเข้ายื่นหนังสือขอให้เร่งบรรจุกรณีการเตรียมประกาศอุทยานแห่งชาติแม่สะเรียงทับซ้อนกับพื้นที่ชุมชนกว่า 9 ชุมชนเข้าสู่กระบวนการแก้ไขปัญหา และมีตัวแทนชุมชนบ้านบวกจั่น เข้ายื่นหนังสือถึงสำนักปลัดนายกรัฐมนตรี กรณีได้รับผลกระทบจากการประกาศอุทยานแห่งชาติขุนขาน และการเตรียมประกาศอุทยานแห่งชาติออบขานเพิ่มเติม
