การเลือกตั้ง สส. จังหวัดแพร่รอบนี้ มี 3 เขตเลือกตั้ง และผู้สมัครรวม 17 คน (เขต 1 = 6 คน, เขต 2 = 5 คน, เขต 3 = 6 คน) ตัวเลขผู้สมัครสะท้อนสองเรื่องพร้อมกัน คือ 1) การแข่งขันไม่เบาบาง แม้เป็นจังหวัดที่ฐานการเมืองค่อนข้างชัด และ 2) เริ่มมีผู้เล่นใหม่และการสลับสีเสื้อเข้ามาทดสอบโครงสร้างเดิมมากขึ้น โดยเฉพาะการขยับตัวของภูมิใจไทย และความพยายามปักหมุดของพรรคประชาชน ในเขตที่เคยเป็นสนามสุดหินของพวกเขา

หากมองแพร่แบบแผนที่อำนาจมากกว่าดูโลโก้พรรค จะเห็นว่าเกมหลักยังคงอยู่ที่ ความได้เปรียบเชิงโครงสร้างของเพื่อไทย ในฟากตะวันตกของภาคเหนือ (น่าน–แพร่–อุตรดิตถ์) บวกกับการต่อยอดเครือข่ายท้องถิ่นที่เพิ่งโชว์พลังมาแล้วในสนาม อบจ. ปีที่ผ่านมา ซึ่งเพื่อไทยเกือบกวาดชัยยกจังหวัด อย่างไรก็ดี สนาม สส. รอบนี้มีสัญญาณชัดว่า คู่แข่งเริ่มจัดทีมเพื่อเจาะฐานเดิม โดยใช้ทั้งผู้สมัครที่มีโปรไฟล์ท้องถิ่นและการดึงคนที่เคยลงสนามครั้งก่อนมาเปลี่ยนค่าย

แพร่ยังเป็นหนึ่งในฐานสำคัญของเพื่อไทยในภาคเหนือ บวกกับแรงส่งจากสนาม อบจ. เมื่อปีก่อนที่เครือข่ายเพื่อไทยเกือบกวาดชัยยกจังหวัด ยิ่งทำให้เพื่อไทยมีความได้เปรียบในเชิงโครงสร้างชัดเจน ทว่าความได้เปรียบนี้ไม่ได้หมายความว่าเกมจะปิด เพราะรอบนี้เริ่มเห็นคู่แข่งขยับเป็นระบบขึ้น โดยเฉพาะภูมิใจไทย ที่ส่งตัวผู้เล่นสำคัญลงชน รวมถึงการใช้กลยุทธ์ดึงผู้สมัครที่มีฐานเสียงจากการลงสนามเดิม มาปรับสีเสื้อเพื่อเร่งการเจาะพื้นที่

ขณะเดียวกัน พรรคประชาชนในแพร่ก็ยังอยู่ในโหมดปักหมุด คือพยายามสร้างการจดจำและขยายเพดานคะแนน ด้วยผู้สมัครที่มีรากในท้องถิ่น (เขต 1) และผู้สมัครที่มีโปรไฟล์เฉพาะ (เขต 3) ฉะนั้น การวัดผลการเลือกตั้งครั้งนี้ จึงไม่ใช่แค่ดูว่าใครจะชนะ แต่ต้องดูว่าเพื่อไทยจะชนะขาดแค่ไหน? และจะมีคู่แข่งที่ทำให้เกิดรอยร้าวในฐานเดิมได้หรือไม่ เพราะท้ายที่สุด ตัวเลขส่วนต่างของคะแนนในแต่ละเขต จะเป็นสัญญาณชัดว่าแพร่ยังเป็นฐานที่ยากจะเจาะ หรือกำลังเข้าสู่ช่วงที่เริ่มมีการแข่งขันเชิงโครงสร้างมากขึ้นจริงๆ

เขต 1 เมื่อ ‘แชมป์เก่าไม่ไปต่อ’ เกมจึงกลายเป็นการชิงจังหวะ ระหว่างเพื่อไทย–ภูมิใจไทย

เขตเลือกตั้งที่ 1 เป็นเขตที่น่าจับตาเป็นพิเศษ เพราะแชมป์เก่าอย่าง ทศพร เสรีรักษ์ ไม่ได้ไปต่อ ทำให้เกิดช่องว่างทางการเมืองที่เปิดให้การจัดทัพใหม่สำคัญกว่าการวัดกระแสพรรคแบบเดิม ผู้สมัครที่เด่นในสนามนี้จึงกลายเป็น ภูวษา สินธุวงศ์ ที่ลาออกจากตำแหน่งที่ปรึกษา อนุวัธ วงศ์วรรณ นายก อบจ.แพร่ เพื่อมาลงสมัครในสีเสื้อเพื่อไทย

โจทย์ของภูวษา ไม่ใช่แค่สานต่อฐานเดิม แต่คือการพิสูจน์ว่า เครือข่ายท้องถิ่นที่เชื่อมกับการเมือง อบจ. จะส่งแรงหนุนในสนาม สส. ได้มากแค่ไหน เพราะนี่คือสนามที่คู่แข่งเดินเกมชัด โดยเฉพาะ ชนกนันท์ ศุภศิริ จากพรรคภูมิใจไทย ที่ถูกวางให้เป็นคู่แข่งคนสำคัญในเขตนี้ ซึ่งเท่ากับว่า ภูมิใจไทยกำลังลองเจาะพื้นที่ที่เพื่อไทยได้เปรียบด้วยการส่งผู้สมัครที่พอจะมีฐานในพื้นที่ ไม่ใช่แค่ส่งชื่อให้ครบเขต

ขณะเดียวกัน เขต 1 ยังมีตัวแปรที่น่าสนใจจากพรรคประชาชน นั่นคือ ขวัญรัตน์ พนมขวัญ อดีตรองนายกเทศมนตรีเมืองแพร่ ผู้สมัครหน้าใหม่ของพรรคในสนาม สส. รอบนี้ ซึ่งสะท้อนยุทธศาสตร์แบบเดียวกับหลายจังหวัดคือ พรรคประชาชนอาจไม่จำเป็นต้องชนะทันที แต่ต้องทำให้เกิดการจดจำแบรนด์ และสร้างฐานระยะยาวในพื้นที่ที่โครงสร้างเดิมแข็ง 

เขต 2 เพื่อไทยรักษาแชมป์เก่า แต่ภูมิใจไทยใช้ ‘ผู้ท้าชิงคนเดิมที่เปลี่ยนค่าย’ เป็นเครื่องมือทดสอบการไหลของคะแนน

เขตเลือกตั้งที่ 2 เกิดภาพชัดในเชิงฐานเดิม เพราะ นิยม วิวรรธนดิฐกุล แชมป์เก่าจากเพื่อไทยยังลงสมัครต่อ ทำให้สนามนี้เป็นบททดสอบเรื่องความเหนียวแน่นของฐานเสียง มากกว่าการเปิดหน้าใหม่ แต่ความน่าสนใจอยู่ที่ผู้ท้าชิงคนสำคัญคือ ชนาธิป ศุภศิริ อดีตผู้สมัครจากครั้งก่อน ที่รอบนี้ย้ายจากรวมไทยสร้างชาติมาสังกัดภูมิใจไทย

การย้ายค่ายของชนาธิปทำให้เขต 2 ไม่ใช่แค่แข่งกันที่ตัวบุคคล แต่เป็นการวัดว่าคะแนนของผู้สมัครจะเคลื่อนตามพรรคได้มากแค่ไหน หรือแท้จริงแล้วคะแนนจะผูกกับชื่อ เครือข่าย รวมถึงประสบการณ์การลงสนามมากกว่า ส่วนในเชิงยุทธศาสตร์ นี่คือวิธีที่ภูมิใจไทยใช้บ่อย คือดึงคนที่เคยมีคะแนนมาปรับเสื้อ เพื่อเร่งเวลาการเติบโตในพื้นที่ฐานเดิมของพรรคอื่น

ดังนั้น ต่อให้เพื่อไทยยังได้เปรียบในเขตนี้ แต่คำถามสำคัญคือ นิยมจะยังชนะขาดแบบรักษาฐานเดิมได้มากแค่ไหน หรือจะเริ่มเห็นคะแนนถูกกินแบ่งไปเป็นส่วนๆ ซึ่งถ้าเกิดขึ้นจริง จะเป็นสัญญาณว่าภูมิใจไทยเริ่มวางรากในแพร่ได้สำเร็จระดับหนึ่ง

เขต 3 แชมป์เก่าเพื่อไทยเจอผู้ท้าชิงจากพรรคประชาชน ทว่าแพ้ชนะอาจไม่ใช่เป้าเดียว แต่คือการวัดเพดานคะแนนใหม่

เขตเลือกตั้งที่ 3 เป็นเขตที่อ่านเกมในเชิงสัญลักษณ์ทางการเมืองได้ชัดที่สุด เพราะ วรวัจน์ เอื้ออภิญญกุล แชมป์เก่าจากเพื่อไทย ต้องเผชิญหน้ากับ ลักษณารีย์ ดวงตาดำ ผู้สมัครหน้าใหม่ของพรรคประชาชน นักสิทธิมนุษยชนที่ทำงานด้านความเป็นธรรมทางเพศและการคุ้มครองเด็กและเยาวชน ซึ่งนี่เป็นการลงสมัคร สส. ครั้งแรกของเธอ

ในทางโครงสร้าง เพื่อไทยยังคงถือแต้มต่อในเขตนี้ แต่การส่งผู้สมัครอย่าง ลักษณารีย์ ทำให้พรรคประชาชนมี ‘จุดขาย’ ที่ต่างออกไปจากการแข่งขันแบบบ้านใหญ่/เครือข่ายเดิม นั่นคือการวางผู้สมัครที่มีโปรไฟล์ชัดในเชิงนโยบายซึ่งอาจไม่ได้แปลว่าจะชนะทันที แต่ก็สามารถดึงกลุ่มผู้มีสิทธิที่ต้องการทางเลือกใหม่ ให้ปรากฏเป็นตัวเลขจริง

ดังนั้น เขต 3 จึงเป็นสนามวัดว่า พรรคประชาชนจะขยายเพดานคะแนนได้แค่ไหนในพื้นที่ที่เพื่อไทยแข็งแกร่งกว่ามาก และหากคะแนนของผู้ท้าชิงไต่ขึ้นเป็นรูปธรรม ก็จะมีนัยว่าแพร่เริ่มมีฐานการเมืองแบบใหม่ร่วมกับโครงสร้างเดิม มากกว่าจะเป็นเมืองที่ถูกผูกไว้ด้วยความได้เปรียบของพรรคเดียว

สามารถดู [ชุดข้อมูล] ผู้สมัคร สส. 17 จังหวัดภาคเหนือ จาก 70 เขต–33 พรรค–558 คน ทั้งหมดได้ที่ https://www.lannernews.com/11012569-01/