เรื่อง: ปองภพ ดั่นสมานฉันท์ชัย
การเลือกตั้งปี 2569 ไม่ได้เปลี่ยนแค่ตัวเลขในสภา หากยังขยับแผนที่อำนาจของบ้านใหญ่หลายหลังในภาคเหนือตอนล่าง หนึ่งในความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาที่สุดคือการขยายตัวของ ‘บ้านไทยเศรษฐ์’ จากจังหวัดอุทัยธานีเข้าสู่นครสวรรค์อย่างเป็นรูปธรรม
การที่ ชานนท์ ไทยเศรษฐ์ คว้าเก้าอี้ สส. นครสวรรค์ เขต 2 ในนามพรรคภูมิใจไทย อาจดูเป็นเพียงชัยชนะหนึ่งเขต แต่ในเชิงโครงสร้าง นี่คือการก้าวพ้นสถานะ “บ้านใหญ่ประจำจังหวัด” ไปสู่การเป็นเครือข่ายข้ามจังหวัดอย่างชัดเจน เพราะตลอดหลายปีที่ผ่านมา อิทธิพลของ ชาดา ไทยเศรษฐ์ ผู้นำตระกูล ผูกโยงกับอุทัยธานีเป็นหลัก แม้จะมีสายสัมพันธ์กับนักการเมืองในพื้นที่ใกล้เคียงอยู่บ้าง แต่ยังไม่เคยมีการยึดเก้าอี้เลือกตั้งนอกจังหวัดฐานเสียงอย่างเป็นระบบเช่นนี้
ผลการเลือกตั้งล่าสุดทำให้บ้านไทยเศรษฐ์มีสมาชิกเข้าสภาใต้โลโก้ภูมิใจไทยรวม 4 คน ได้แก่ ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ แบบบัญชีรายชื่อ เจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ เขต 1 อุทัยธานี ชาดา ไทยเศรษฐ์ เขต 2 อุทัยธานี และชานนท์ ไทยเศรษฐ์ เขต 2 นครสวรรค์ เมื่อเทียบภายในพรรคในพื้นที่ภาคเหนือ นี่ทำให้บ้านไทยเศรษฐ์กลายเป็นหนึ่งในเครือข่ายที่มีจำนวน สส. มากที่สุดในภูมิภาค และจำนวนที่เพิ่มขึ้นย่อมหมายถึงอำนาจต่อรองที่เพิ่มขึ้นภายในพรรคด้วย
นครสวรรค์จึงไม่ใช่แค่จังหวัดปลายทางของการขยายตัว แต่เป็นจุดยุทธศาสตร์ที่มีนัยสำคัญทางการเมืองอย่างยิ่ง เมืองสี่แควเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและการคมนาคมของภาคเหนือตอนล่าง เชื่อมต่อกับพิจิตร กำแพงเพชร ชัยนาท และจังหวัดอื่น ๆ อีกหลายแห่ง อีกทั้งยังเป็นพื้นที่ที่ไม่ได้ถูกผูกขาดโดย ‘เจ้าสัมปทานทางการเมือง’ รายเดียวอย่างชัดเจนเหมือนบางจังหวัด การที่บ้านไทยเศรษฐ์สามารถปักธงในเขต 2 ได้ จึงเท่ากับการตั้งฐานในพื้นที่กึ่งกลางของเครือข่ายบ้านใหญ่หลายสาย
ผศ.ดร.วีระ หวังสัจจะโชค คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร อธิบายว่า หากนครสวรรค์กลายเป็นฐานที่มั่นมั่นคงของภูมิใจไทย โดยเฉพาะภายใต้เครือข่ายไทยเศรษฐ์ ผลสะเทือนจะไม่หยุดอยู่แค่จังหวัดเดียว แต่จะส่งผลต่อสมดุลอำนาจของทั้งภาคเหนือตอนล่าง เพราะนครสวรรค์มีความสัมพันธ์เชิงเครือข่ายกับจังหวัดรอบข้าง การเปลี่ยนดุลที่นี่ ย่อมกระทบการจัดวางกำลังในพื้นที่ใกล้เคียง
อย่างไรก็ตาม การเติบโตของบ้านหนึ่งย่อมสร้างแรงกระเพื่อมต่อบ้านอื่น ภาคเหนือตอนล่างไม่ใช่พื้นที่ว่าง หากแต่เป็นสนามที่มีเครือข่ายบ้านใหญ่หลายกลุ่มประจำการอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นบ้านไทยเศรษฐ์ในอุทัยธานี บ้านภัทรประสิทธิ์ในพิจิตร หรือบ้านพร้อมพัฒน์ในเพชรบูรณ์ นครสวรรค์จึงกลายเป็นจุดตัดที่เครือข่ายเหล่านี้อาจทับซ้อนกันในอนาคต
ในพรรคการเมืองแบบเครือข่ายพื้นที่อย่างภูมิใจไทย จำนวน สส. ไม่ได้เป็นเพียงตัวแทนในสภา แต่คือทุนทางการเมืองที่ใช้ต่อรองตำแหน่ง ทรัพยากร และบทบาทในรัฐบาล การเพิ่มขึ้นของ สส. ในกลุ่มหนึ่งย่อมหมายถึงการเปลี่ยนดุลอำนาจภายในพรรคด้วย ภูมิใจไทยอาจดูเป็นพรรคเดียวในทางรูปแบบ แต่ในทางปฏิบัติประกอบด้วยเครือข่ายหลายกลุ่มที่มีฐานอำนาจของตนเอง นักการเมืองท้องถิ่นจำนวนไม่น้อยเลือกสังกัดพรรคเพื่อเข้าถึงทรัพยากรของรัฐ มากกว่าจะยึดโยงเชิงอุดมการณ์กับศูนย์กลางพรรคอย่างแน่นแฟ้น
ด้วยเหตุนี้ การขยายตัวของบ้านไทยเศรษฐ์จึงอาจไม่ได้เป็นเพียงความสำเร็จของตระกูลหนึ่ง หากแต่เป็นจุดเริ่มต้นของสมการอำนาจใหม่ในภาคเหนือตอนล่าง และอาจนำไปสู่การแข่งขันภายในพรรคเองในระยะยาว หากฐานอำนาจเริ่มทับซ้อนหรือกระทบผลประโยชน์กัน
จากเจ้าพ่อแห่งลุ่มแม่น้ำสะแกกรัง วันนี้บ้านไทยเศรษฐ์กำลังก้าวเข้าสู่ลุ่มน้ำที่ใหญ่กว่า คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าจะรักษานครสวรรค์ไว้ได้หรือไม่ แต่คือการเติบโตครั้งนี้จะหยุดอยู่เพียงจุดเดียว หรือจะกลายเป็นคลื่นที่แผ่ออกไปยังจังหวัดรอบข้าง และเมื่อถึงเวลาที่อำนาจภายในพรรคต้องถูกจัดสรรใหม่ ภูมิใจไทยจะบริหาร ‘บ้านใหญ่หลายหลัง’ ใต้ชายคาเดียวกันได้อย่างไร
นี่อาจเป็นโจทย์ที่ใหญ่กว่าการชนะหนึ่งเขตเลือกตั้งเสียอีก
