เรื่อง: เล่าฟั้ง บัณฑิตเทอดสกุล
น้องตะวันกับน้องแบมถูกดำเนินคดีมาตรา 112 เพียงเพราะผู้ใหญ่ไม่ชอบใจ ก่อนหน้านี้ได้รับการประกันตัวออกมาสู้คดี แต่เมื่อวันที่ 18 มกราคม 2566 ทั้งสองคนได้ตัดสินใจถอนประกันตัวเองแล้วกลับไปอยู่ในเรือนจำ พร้อมประกาศอดอาหารประท้วงและยื่นข้อเรียกร้อง 3 ข้อ คือ 1. ปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ศาลต้องไม่ถูกแทรกแซง 2. ยุติการดำเนินคดีกับประชาชนที่ออกต่อสู้เรียกร้องทางการเมือง 3. ทุกพรรคการเมืองต้องเสนอนโยบายยกเลิกมาตรา 112 และ 116 ประมวลกฎหมายอาญา
การอดข้าวประท้วงของเด็กผู้หญิง 2 คน เกี่ยวข้องกับคนธรรมดาสามัญชนอย่างเรา ๆ ยังไง ถ้าพูดโยงมาให้ไกล้เคียงกับคนธรรมดาอย่างเรา ๆ มากที่สุด คือ สิทธิในการประกันตัวเมื่อถูกดำเนินคดีอาญา หลายคนอาจจะคิดว่าการถูกดำเนินคดีอาญาเป็นเรื่องไกลตัว ในฐานะที่เป็นทนายความทุกคนที่มาหาผมก็ล้วนคิดอย่างนี้ แต่แล้วพวกเขาก็ถูกจับกุมดำเนินคดีอาญา หลายคนไม่มีเงินประกันตัวออกมา หลายคนศาลไม่อนุญาตให้ประกันตัว หลายคนต้องกู้หนี้ยืมสินจำนวนมากเพื่อเอามาประกันตัว
เรื่องปัญหาการประกันตัวในชั้นศาลและการแทรกแซงผู้พิพากษา เป็นปัญหาที่สำคัญมากสำหรับคนธรรมดาที่ถูกดำเนินคดีอาญา คดีหลายประเภทศาลไม่อนุญาตให้ประกันตัวหรือเรียกหลักทรัพย์ประกันตัวสูงมาก แม้ผู้ต้องหาหรือจำเลยจะเพียงถูกกล่าวหาโดยยังไม่ได้พิสูจน์ถูกผิดเลย ศาลก็สั่งขังไว้ก่อน ซึ่งมีผลทำให้ได้รับความเสียหายและเสียเปรียบในการต่อสู้คดีเป็นอย่างมาก เมื่อไม่กี่วันมานี้มีคนโทรปรึกษาคดีที่ชาวบ้านถูกกล่าวหาว่าพยายามฆ่าตำรวจ โดยเล่าว่าถูกตำรวจขับรถชนแล้วยิงได้รับบาดเจ็บแล้วยัดข้อหา แต่ศาลไม่อนุญาตให้ประกันตัวโดยอ้างว่าถูกกล่าวหาว่ากระทำความผิดร้ายแรง ทำให้ชาวบ้านถูกขังทันทีโดยยังไม่รู้ว่าใครถูกผิด
อีกเรื่องคือการแทรกแซงผู้พิพากษาที่ทำหน้าที่พิจารณาคดี หรือที่เรียกว่าคดีนโยบาย เช่น คดีความผิดเกี่ยวกับป่าไม้ คดีของ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ คดียาเสพติด เป็นต้น ซึ่งคดีเหล่านี้ผู้ที่ตกเป็นผู้ต้องหาหรือจำเลยมักเป็นชาวบ้านคนธรรมดาและส่วนใหญ่มีฐานะยากจน ถูกสังคมมองด้วยอคติ ซึ่งการตัดสินคดีเหล่านี้จะมีนโยบายหรือแนวทางการติดสินที่มุ่งสั่งจำคุก แม้จะถูกตัดสินจำคุกเพียงเล็กน้อยก็ตามศาลก็มีแนวโน้มที่จะไม่รอลงอาญา โดยเฉพาะคดีความผิดเกี่ยวกับป่าไม้ มักเป็นเรื่องป่าทับคนและมีคนได้รับความเดือดร้อนจำนวนมาก คนที่ดำเนินคดีเป็นคนที่อยู่มาก่อน แต่ถูกทำให้ผิดกฎหมาย เวลาถูกดำเนินคดีก็มีนโยบายให้ลงโทษหนัก
สำหรับข้อเรียกร้องอีก 2 ข้อ ล้วนเป็นความมุ่งมั่นที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงให้สังคมไทยดีขึ้น
ผมคิดว่าในโอกาสนี้คนธรรมดาสามัญชนอย่างเรา ๆ จะต้องหันมาสนใจและร่วมกันสนับสนุนข้อเรียกร้องของตะวันและแบมอย่างจริงจริง จนถึงตอนนี้ (วันที่ 7 กุมภาพันธุ์ 2566) ท้องสองคนก็อดอาหารประท้วงมาเป็นวันที่ 20 แล้ว และได้ข่าวว่าอาการของทั้งสองคนกำลังทรุดลงอย่างน่าเป็นห่วง
