กองบรรณาธิการ

เรื่อง: ปวีณา หมู่อุบล  เมื่อเข้าสู่ช่วงเทศกาลตรุษจีน ในพื้นที่ที่มีคนเชื้อสายจีนอาศัยอยู่หนาแน่นก็มักจะมีการจัดงานเฉลิมฉลองกันอย่างยิ่งใหญ่ และหนึ่งในนั้นก็คือเชียงใหม่ นั่นก็เพราะเป็นเมืองที่ได้มีการติดต่อค้าขายกับชาวจีนมาตั้งแต่ในยุคจารีตเรื่อยมาจนสมัยเป็นมณฑลเทศาภิบาล รวมถึงมีคนจีนจำนวนมากอพยพเข้ามาตั้งรกรากและสั่งสมฐานะทางเศรษฐกิจ จนเกิดเป็นชุมชนชาวจีนขึ้นในทั้งสองฝั่งแม่น้ำปิง คือในย่านสันป่าข่อย วัดเกตุการาม ตลาดวโรรส (กาดหลวง) และแถบช้างคลาน  ทั้งนี้ โดยส่วนมากของคนจีนในเชียงใหม่คือกลุ่ม “จีนฮ่อ” และ “จีนแต้จิ๋ว” ซึ่งคอลัมน์ละลานล้านนาในครั้งนี้ จะขอพาไปรู้จักกับเรื่องราวของคนจีนสองกลุ่มนี้ เพื่อชี้ให้เห็นว่าแม้จะได้ชื่อว่าเป็นชาวจีนด้วยกันทั้งคู่ หากแต่ก็มีความแตกต่างกัน โดยเฉพาะในด้านระบบความเชื่อ วัฒนธรรม และประเพณี...

แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง คือสายน้ำข้ามพรมแดนที่หล่อเลี้ยงผู้คนในจังหวัดเชียงรายมาอย่างยาวนาน สายน้ำเหล่านี้ไม่เพียงเป็นแหล่งอาหาร การเดินทาง และเศรษฐกิจ หากยังเป็นรากฐานของความทรงจำและวัฒนธรรมของชุมชนที่ตั้งบ้านแปงเมืองริมลำน้ำ จนก่อรูปเป็นอารยธรรมสำคัญของภูมิภาคในหลากหลายยุคสมัย อาณาจักรโบราณหลายแห่งล้วนถือกำเนิดขึ้นจากความอุดมสมบูรณ์ของแม่น้ำเหล่านี้ แต่ในปัจจุบัน สายน้ำหลักของเชียงรายกำลังเผชิญวิกฤตที่ยากจะมองเห็นด้วยตาเปล่า เมื่อสารพิษจำนวนมากไหลปะปนมากับสายน้ำจากกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ต้นน้ำฝั่งประเทศเมียนมา ทั้งเหมืองแรร์เอิร์ทและเหมืองทองคำ ซึ่งตั้งอยู่ภายใต้พื้นที่อิทธิพลของกองกำลังทหารว้า (United Wa State Army – UWSA) และกองกำลังทหารเมียนมา เหมืองจำนวนมากกระจายตัวอยู่ตามแหล่งต้นน้ำ รวมถึงการขุดเจาะกลางลำน้ำ...

เรื่อง: ปองภพ ดั่นสมานฉันท์ชัย การเลือกตั้งปี 2569 ไม่ได้เปลี่ยนแค่ตัวเลขในสภา หากยังขยับแผนที่อำนาจของบ้านใหญ่หลายหลังในภาคเหนือตอนล่าง หนึ่งในความเคลื่อนไหวที่น่าจับตาที่สุดคือการขยายตัวของ ‘บ้านไทยเศรษฐ์’ จากจังหวัดอุทัยธานีเข้าสู่นครสวรรค์อย่างเป็นรูปธรรม การที่ ชานนท์ ไทยเศรษฐ์ คว้าเก้าอี้ สส. นครสวรรค์ เขต 2 ในนามพรรคภูมิใจไทย อาจดูเป็นเพียงชัยชนะหนึ่งเขต แต่ในเชิงโครงสร้าง นี่คือการก้าวพ้นสถานะ “บ้านใหญ่ประจำจังหวัด” ไปสู่การเป็นเครือข่ายข้ามจังหวัดอย่างชัดเจน เพราะตลอดหลายปีที่ผ่านมา อิทธิพลของ...

1 มีนาคม 2569 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 เชียงใหม่ เผยผลติดตามคุณภาพน้ำแม่น้ำสาละวินและลำน้ำสาขาเป็นครั้งที่สอง โดยพบว่าสารหนูในน้ำเกินค่ามาตรฐานทุกจุดตรวจ ขณะที่ตะกอนดินมีการสะสมโลหะหนักในระดับสูง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสัตว์หน้าดินและสุขภาพของประชาชนที่บริโภคสัตว์น้ำจากแม่น้ำ การเก็บตัวอย่างดำเนินการระหว่างวันที่ 26–30 มกราคม 2569 ครอบคลุมแนวแม่น้ำสาละวินบริเวณพรมแดนไทย–เมียนมา ตั้งแต่บ้านท่าตาฝั่ง อำเภอแม่สะเรียง ถึงบ้านสบเมย อำเภอสบเมย จังหวัด แม่ฮ่องสอน รวมถึงลำน้ำสาขา เช่น ลำน้ำโพซอ...

2 มีนาคม 2569 ที่ ศาลปกครองเชียงใหม่ กลุ่มรักษ์เชียงของ และเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขง พร้อมทนายความจาก มูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน เข้ายื่นอุทธรณ์คำสั่งศาลปกครองชั้นต้นที่ไม่รับฟ้องคดีสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) โครงการเขื่อนปากแบง และประเด็นการปนเปื้อนสารโลหะหนักในแม่น้ำโขง ก่อนหน้านี้ ผู้ฟ้องยื่นคำฟ้องเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2568 และเมื่อวันที่ 27 มกราคม 2569 ศาลมีคำสั่งไม่รับคำฟ้อง โดยเห็นว่าสัญญา PPA เป็นสัญญาทางปกครองที่ผู้ร้องไม่ใช่คู่สัญญาโดยตรง อีกทั้งประเด็นความเสียหายจากมลพิษและผลกระทบข้ามพรมแดนยังเป็นเพียงการคาดการณ์...