กองบรรณาธิการ

ภาพ: รัศมี จรณาภรณ์ 27 มีนาคม 2569 สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) จังหวัดลำปาง กว่า 200 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง รวมตัวชุมนุมบริเวณศาลากลางจังหวัดลำปาง เพื่อเรียกร้องเข้าพบผู้ว่าราชการจังหวัด หลังได้รับผลกระทบจากมาตรการ ‘ห้ามเผา’ และ ‘คำสั่งปิดป่า’ ที่บังคับใช้ครอบคลุมทั้งจังหวัด โดยระบุว่านโยบายดังกล่าวจำกัดการเข้าถึงที่ดินและการจัดการทรัพยากรตามวิถีชีวิตของชุมชน เวลา 09.00 น. ผู้ชุมนุมเริ่มรวมตัวบริเวณปั๊มน้ำมันข้างศาลากลาง ก่อนเคลื่อนขบวนมายังโถงด้านหน้าอาคารศาลากลางในเวลา...

เรื่อง: วีรภัทร เหลาเกิ้มหุ่ง, พิมลวรรณ ปานทุ่งภาพ: วีรภัทร เหลาเกิ้มหุ่ง Summary:  แม่น้ำสาละวินมีความยาวประมาณ 3,152 กิโลเมตร ไหลผ่านจีน เมียนมา และไทย ก่อนลงสู่ทะเลอันดามัน และเป็นแหล่งทรัพยากรสำคัญของชุมชนริมแม่น้ำทั้งด้านอาหาร การประมง และการเกษตร โดยพบพืชพรรณอย่างน้อย 318 ชนิด สัตว์น้ำมากกว่า 70 ชนิด และสัตว์ป่าอย่างน้อย 14...

จากธารน้ำแข็งบนเทือกเขาหิมาลัย สู่สายน้ำที่ทอดตัวยาวกว่า 3,152 กิโลเมตร ไหลผ่านจีน เมียนมา และไทย ก่อนลงสู่ทะเลอันดามัน แม่น้ำสาละวิน ไม่ได้เป็นเพียงเส้นแบ่งพรมแดนทางภูมิศาสตร์ หากแต่เป็นเสมือนเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงชีวิตของผู้คนริมฝั่งลำน้ำมานานนับศตวรรษ ทว่าสายน้ำที่เคยอุดมสมบูรณ์กำลังเผชิญกับวิกฤตที่ซ่อนอยู่ใต้ผิวน้ำ จากสารพิษและโลหะหนักที่ไหลทะลักมาพร้อมกับกิจกรรมการทำเหมืองแร่ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็วในฝั่งเมียนมา เรื่องราวดังกล่าวไม่ใช่แค่เรื่องของสิ่งแวดล้อมที่เสื่อมโทรมลง แต่คือหายนะทางสิ่งแวดล้อมที่ทั้ง มนุษย์ สัตว์ และพันธุ์พืช ต่างฝากชีวิตไว้กับแม่น้ำสายนี้  หากแม่น้ำสาละวินเสื่อมโทรมลงจนไม่สามารถใช้ประโยชน์เพื่อการดำรงชีวิตได้ตามปกติจะส่งผลกระทบทั้งในด้าน เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และวิถีชีวิตของชุมชน มากแค่ไหน Lanner ประเมินความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการปนเปื้อนของแม่น้ำสาละวิน...

เรื่อง:  นวลคำ ขะยอมแดง สุภาพชนคนเมือง อดีต เป็นเศษซากของความทรงจำและความรู้สึกที่ยังคงหลงเหลืออยู่อดีต จึงธำรงความทรงจำไว้ มิให้ร่วงหล่นหายไปกับกาลเวลาอดีต ยังเป็นแรงผลักดันให้เกิดความเป็นไปใหม่ๆ ของโลกและชีวิตทางสังคมของผู้คน ผ่านทั้งแง่มุมอันแสนสะพรึงกลัวและแสนงดงาม ท่ามกลางสิ่งที่เรียกว่า “ประวัติศาสตร์” บ่ายวันอาทิตย์แดดอ่อนๆ ไม่ร้อนมากนัก หลังเสร็จสิ้นมื้อเที่ยงจากร้านลาบไก่เจ้าอร่อยย่านแยกแม่ต๋ำ เขตอำเภอเมืองพะเยา ฉันขี่มอเตอร์ไซค์คู่ใจล่องไปตามถนนหลวง มุ่งสู่ทิศใต้ของเมืองพะเยา ตามเส้นทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 พอเลยสะพานข้ามแยกเกษตรสุข อันเป็นสัญญาณที่คนในพื้นที่รู้กันว่านับแต่นี้ไปเราได้พ้นเขตตำบลแม่ต๋ำ และกำลังเข้าสู่ตำบลแม่กา พื้นที่ที่พอจะเข้าใจได้โดยรวมว่าเป็นเมืองเกิดใหม่ จากการตั้งอยู่ของมหาวิทยาลัยพะเยา...

เรื่อง: สุทธิกานต์ วงศ์ไชย, ภาพ: ภูบดี หิรัญวิวัฒน์วงศ์ 22 มีนาคม 2569 จังหวัดเชียงรายจัด ‘มหกรรมประชาชนปกป้องลุ่มน้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน’ เนื่องในวันน้ำโลก (World Water Day) ณ วัดฝั่งหมิ่น และสวนสาธารณะเทศบาลริมน้ำกก อำเภอเมือง เพื่อสื่อสารถึงความสำคัญของการเข้าถึงน้ำสะอาดและปลอดภัยในฐานะสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน ท่ามกลางความกังวลต่อสถานการณ์สารพิษในลุ่มน้ำที่เชื่อมโยงข้ามพรมแดน หนึ่งปีสารพิษในแม่น้ำพรมแดน...