กองบรรณาธิการ

‘น่าน’ เป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีข้อจำกัดด้านโครงสร้างบริการสาธารณสุขสูงที่สุดในภาคเหนือ สาเหตุหนึ่งเป็นเพราะน่านมีสภาพภูมิประเทศเป็นพื้นที่ภูเขาสูงและป่าไม้มากถึง 87.2% ของพื้นที่ทั้งหมด ขณะที่โครงสร้างระบบบริการสุขภาพของรัฐ มีโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข เพียง 16 แห่ง แบ่งเป็น โรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลจังหวัด 1 แห่ง และโรงพยาบาลชุมชนระดับอำเภอ 15 แห่ง ทว่าด้วยโครงสร้างสาธารณสุขที่มีจำกัด โรงพยาบาลทั้ง 16 แห่งนี้ กลับต้องรองรับประชากรกว่า 470,000 คน  รายงานชุด...

เรื่อง: The Mekong Butterfly 1 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีการจัดสัมมนาสาธารณะหัวข้อ ‘รัฐประหาร 5 ปีในเมียนมา: เมียนมาท่ามกลางภูมิรัฐศาสตร์โลก’ เพื่อถอดรหัสวิกฤตการณ์ที่ยังคงทวีความซับซ้อนท่ามกลางวาระครบรอบห้าปีของการยึดอำนาจ โดยเวทีครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่า สถานการณ์ในเมียนมาไม่ใช่เพียงความขัดแย้งภายในรัฐ แต่คือตัวแปรสำคัญที่ถูกขับเคลื่อนด้วยพลวัตภูมิรัฐศาสตร์โลก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อเสถียรภาพของอาเซียนและประเทศไทย เวทีเสวนาได้รวบรวมตัวแทนจากหลากหลายภาคส่วน ทั้งนักวิชาการ นักกิจกรรม และตัวแทนขบวนการภาคประชาชนเมียนมา เพื่อร่วมกันวิเคราะห์ภาพสะท้อนของเมียนมาในมิติใหม่ ตั้งแต่ความชอบธรรมของการเลือกตั้งที่ถูกตั้งคำถาม...

ในทุกๆ ปี คนเหนือต้องเผชิญกับผลกระทบด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตจากวิกฤติ PM2.5 ในสัดส่วนสูงเมื่อเทียบกับภูมิภาคอื่นของประเทศ ซึ่งต้นตอปัญหาครอบคลุมตั้งแต่การเผาในที่โล่งและไฟป่า ฝุ่นจากเมืองและการคมนาคม ไปจนถึงการลงทุนของบรรษัทข้ามชาติในอุตสาหกรรมข้าวโพดที่เป็นตัวการก่อให้เกิดมลพิษข้ามพรมแดน ปัญหานี้สะท้อนช่องว่างเชิงนโยบายและการบังคับใช้กฎหมายในระดับท้องถิ่นและภูมิภาค ทั้งยังชี้ให้เห็นความจำเป็นของมาตรการเชิงโครงสร้าง เช่น การจัดการเศษวัสดุทางการเกษตร การสนับสนุนทางเลือกทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกร การควบคุมการปล่อยมลพิษจากภาคอุตสาหกรรมและการขนส่ง รวมถึงความร่วมมือข้ามจังหวัดและข้ามพรมแดนเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของฝุ่นควัน ข้อมูลปี 2567 (มี 366 วัน คนเหนือจมฝุ่นพิษเฉลี่ย 228 วัน) พบว่า...

วิกฤตสารพิษในแม่น้ำข้ามพรมแดน มีต้นตอเชื่อมโยงกับกิจกรรมเหมืองแร่โดยเฉพาะเหมืองแรร์เอิร์ธในรัฐฉาน เมียนมา สารปนเปื้อนจำนวนมากไหลลงสู่แม่น้ำกก ก่อนขยายผลมาที่แม่น้ำสายและแม่น้ำรวก แล้วไหลรวมสู่แม่น้ำโขง และล่าสุดมีสัญญาณน่ากังวลในลุ่มน้ำสาละวิน  ข้อมูลจาก Stimson Center ที่ใช้ภาพถ่ายดาวเทียมทำฐานข้อมูลชี้ว่า ในประเทศแผ่นดินใหญ่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (เมียนมา–ลาว–กัมพูชา) พบกิจกรรมเหมืองที่ไม่ถูกกำกับ/ไม่เป็นทางการมากกว่า 2,400 จุด ซึ่งตั้งอยู่บนหรือใกล้ลำน้ำทั้งหมด 43 สาย โดยพื้นที่ในรัฐฉานและคะฉิ่น ถูกระบุว่าเป็นหนึ่งในโซนที่มีความหนาแน่นและความเสี่ยงสูงจากกิจกรรมเหมืองต้นน้ำ  สารพิษปนเปื้อนนั้นกระทบทั้งการใช้ชีวิตและปากท้องของคนในพื้นที่ ตั้งแต่น้ำในการบริโภค การเกษตร ไปจนถึงประมง ขณะเดียวกันการท่องเที่ยวริมน้ำ...

‘บางระกำโมเดล’ ถูกยกเป็นต้นแบบการจัดการน้ำอย่างยั่งยืนของไทย และถูกนำเสนอในเวทีนานาชาติอย่าง FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations) ทว่าสำหรับชาวบางระกำ  การเป็นพื้นที่หน่วงน้ำกลับหมายถึงการต้องอยู่กับน้ำท่วมขังยาวนานหลายเดือน เพราะทุกๆ ปี บ้านเรือน ถนน วัด โรงเรียน และสถานประกอบการจำนวนมากได้รับผลกระทบจากปริมาณน้ำ ไม่ใช่เพียงพื้นที่นาอย่างที่โครงการออกแบบไว้  หลายปีที่ผ่านมา ปริมาณน้ำที่ไหลเข้าสู่พื้นที่โครงการมักเกินกว่าข้อตกลงที่รัฐทำไว้กับชุมชน ส่งผลให้พื้นที่น้ำท่วมขยายออกนอกเขตโครงการ...