กองบรรณาธิการ

เรื่อง: ป.ละม้ายสัน ภายหลังการเลือกตั้งในวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 ที่ผ่านมา แม้เวลาจะล่วงเลยไปกว่าครึ่งปีแล้ว และผลเลือกตั้งจะเป็นที่พอใจของใครหลาย ๆ คนแต่บางพื้นที่ แต่ก็ไม่สามารถนำกลุ่มอำนาจเก่าออกไปทั้งหมดได้ การดำรงอยู่ของกลุ่ม “บ้านใหญ่” ที่มักมีฐานเสียงจากต่างจังหวัด แม้การเลือกตั้งในครั้งปัจจุบันบ้านใหญ่ในหลายที่จะล้มหลายตายจากไปจากการเมือง แต่ก็ไม่หายไปทั้งหมด ดังนั้น ผู้คนที่อยู่อาศัยในต่างจังหวัดต้องตกเป็นเป้าโจมตีจากชนชั้นกลางในเมืองหรือ ผู้มีการศึกษาว่าเป็นพวกแก้ปัญหาเฉพาะหน้าที่ไปรับเงินเพียงแค่ 300-500 บาท โดยไม่สนใจความเปลี่ยนแปลงใด ๆ ปรากฏการณ์ข้างต้นนี้ชี้ให้เห็นการมองชนบทในฐานะที่ห่างไกลต่อความเจริญ...

เรื่อง: นลินี ค้ากำยาน /Activist Journalist โลกเต็มไปด้วยเทคโนโลยีเฟื่องฟูไร้ขีดจำกัด ภาคอุตสาหกรรมถูกพัฒนาไปอย่างรวดเร็วจนนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของมนุษย์ ปฏิเสธไม่ได้เลยว่าการมีอยู่ของเทคโนโลยี ทำให้การใช้ชีวิตและการทำงานของเราสะดวกขึ้นอีกหลายเท่าตัว โดยเฉพาะเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI) ที่เข้ามามีบทบาทต่อชีวิตการทำงานขึ้นเรื่อย ๆ ไม่เว้นแม้กระทั่งงานฝีมือ ปัจจุบันเทคโนโลยีและนวัตกรรมเริ่มมีส่วนเกี่ยวข้องกับงานฝีมือมากขึ้น ซึ่งเทคโนโลยีและนวัตกรรมเหล่านั้นได้กลายเป็นส่วนประกอบของงานฝีมือในทุก ๆ ขั้นตอน ตั้งแต่ขั้นตอนการสืบค้นข้อมูล การริเริ่มความคิดสร้างสรรค์ใหม่ ๆ รวมไปถึงขั้นตอนในการผลิตชิ้นงานฝีมือ เห็นได้จากการที่ผู้ผลิตงานฝีมือรุ่นใหม่เริ่มนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในการฝึกฝนหรือผลิตผลงาน...

เรื่อง: กมลชนก เรือนคำ เรื่องเล่าด้านลบ “สาวดอกคำใต้” "อำเภอดอกคำใต้" มีชื่อตามตามลักษณะของต้นไม้ที่มีอยู่ในบริเวณพื้นที่ที่มีอยู่เป็นจำนวนมากคือ "ต้นดอกคำใต้" หรือภาษากลางเรียกว่า "ต้นกฐินเทศ" มีลักษณะเป็นพุ่มเตี้ย มีหนามแหลมคม มีดอกสีเหลืองซึ่งเป็นดอกที่มีกลิ่นหอม อำเภอดอกคำใต้มีประวัติยาวนานเก่าแก่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 2397 เดิมเป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงราย จนถึงปี 2520 จังหวัดได้แยกการปกครองออกจากจังหวัดเชียงราย อำเภอดอกคำใต้จึงได้ขึ้นการปกครองอยู่กับจังหวัดพะเยา  เช่นเดียวกับอีกหลายพื้นที่ในภาคเหนือ ดอกคำใต้มีเรื่องเล่าของ "สาวงามดอกคำใต้" เท่าที่บันทึกไว้มีมาตั้งแต่ยุคสมัยก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 และก็อีกเช่นเดียวกันกับหลายพื้นที่ของภาคเหนือ ที่อำเภอดอกคำใต้...

เรื่อง: พริษฐ์ ชิวารักษ์ อันที่จริงแล้ว เรื่องนี้เป็นเรื่องที่พูดกันในวงวิชาการมาประมาณ 150 รอบแล้ว ถูกหยิบยกมาเป็นประเด็นรณรงค์ทางสังคมก็หลายครั้ง แต่ในเมื่อยังไม่เป็นที่เห็นต้องกันทั้งหมดในสังคมวงกว้าง ก็คงต้องหยิบยกมาพูดเป็นรอบที่ 151 152 153... ต่อไป ทุกคนที่พอทราบประวัติศาสตร์ล้านนามาบ้างจะทราบดีว่าเมืองเชียงรายและเมืองเชียงใหม่นั้นถูกสถาปนาขึ้นโดยกษัตริย์ล้านนาองค์หนึ่งชื่อ “พญามังราย” ซึ่งกษัตริย์ผู้นี้ก็มักจะได้รับการยอมรับว่าเป็นปฐมกษัตริย์แห่งล้านนา ซึ่งไม่ได้หมายความว่าเป็นกษัตริย์องค์แรกในแผ่นดินล้านนา เพราะพญามังรายนั้นก็สืบสายวงศ์กษัตริย์ผู้ครองเมืองเชียงลาวและเมืองเงินยางมาตั้งแต่ “ลวจังกราช” หรือลาวจง แต่บรรดากษัตริย์ก่อนพญามังรายนั้นเป็นเพียงกษัตริย์รายย่อยที่ครองแว่นแคว้นเล็ก ๆ พญามังรายเป็นกษัตริย์องค์แรกที่สถาปนาความเป็นอาณาจักรขนาดใหญ่ในล้านนาจนกลายเป็นภาพจำของผู้คนมาจนปัจจุบัน ทำนองเดียวกับที่สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1...

เรื่อง: นันทัชพร ศรีจันทร์ “บ้านบนดอย บ่มีแสงสี บ่มีทีวี บ่มีน้ำประปา บ่มีโรงหนัง......บ่มีเนื้อสันผัดน้ำมันหอย คนบนดอยชอบกิ๋นข้าวจี่…” กว่า 40 ปีที่ผ่านมา จรัล มโนเพชรศิลปินโฟร์คซองคำเมืองชื่อดังได้รังสรรค์ขับกล่อมท่อนฮิตติดหูอย่างเพลง ‘บ้านบนดอย’ ขึ้นมาแต่กาลเวลาผ่านล่วงเลยไป จรัล จะรู้ไหมว่าบ้านบนดอยที่เขาเคยขับกล่อมเมื่อ 40 ปีก่อนก็ยังคง บ่มีแสงสี บ่มีทีวี บ่มีน้ำประปาเหมือนเดิม ถนนก็บ่มี เปิ้นชอบกิ๋นข้าวจี่ หรือเพราะว่าจิ้นส้ามันบ่มีกั๋นหา? ภาพภูเขาถูกฉายให้เห็นถึงสีเขียวขจี...