กองบรรณาธิการ

เรื่องและภาพ: วรรณวิษา พะเลียง เชียงใหม่ถูกขนานนามว่าเป็น ‘เมืองดนตรี’ เมืองที่เสียงกีตาร์ แซกโซโฟน หรือแม้แต่ขลุ่ยพื้นบ้าน ต่างมีพื้นที่ให้บรรเลง ตั้งแต่บาร์เล็ก ร้านรวงในย่านท่องเที่ยว ไปจนถึงค่ายเพลงอิสระและเทศกาลดนตรีที่ดึงดูดผู้คนจากทั่วโลก ที่นี่คือแหล่งบ่มเพาะศิลปินผู้มีฝีมือ และยังเป็นเวทีที่ดนตรีหลากหลายแขนงได้ผสมผสานจนกลายเป็นวัฒนธรรมร่วมสมัยที่มีชีวิตชีวา แต่เมื่อก้าวออกจากเวทีที่ถูกจัดไว้เพื่อความบันเทิง เราจะพบว่าอีกฟากหนึ่งของเมืองดนตรี กลับเต็มไปด้วยความย้อนแย้ง ศิลปินที่บรรเลงเพลงริมทางถูกเรียกว่า ‘ดนตรีเปิดหมวก’ ทว่า หากผู้เล่นคือศิลปินผู้พิการทางสายตา การกระทำเดียวกันกลับถูกตีความว่าเป็น ‘การขอทาน’ แทนที่จะเป็น ‘การแสดง’  คำถามจึงอยูุ่ที่ว่า การเข้าถึงพื้นที่สาธารณะและการยอมรับในศักดิ์ศรีของศิลปินเหล่านี้...

มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ Shan Human Rights Foundation (SHRF) แถลงเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2568 ว่าเกิดเหตุละเมิดสิทธิมนุษยชนร้ายแรงในเมืองจ๊อกแม รัฐฉาน เมื่อวันที่ 24 กันยายนที่ผ่านมา โดยกองกำลังรัฐบาลทหารเมียนมาสังหารชาวบ้าน 4 คนในระหว่างปฏิบัติการทางทหารเพื่อยึดพื้นที่คืนจากกองกำลังปลดปล่อยแห่งชาติตะอาง (Ta’ang National Liberation Army – TNLA)...

เรื่องและภาพ: สุทธิกานต์ วงศ์ไชย 5 ตุลาคม 2568 ที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คลินิกกฎหมายสิ่งแวดล้อม (ELC CMU) จัดเสวนา ‘Maekok’s Right Matters สิทธิบนสายน้ำกก’ เพื่อเปิดเวทีพูดคุยถึงปัญหาสารโลหะหนักปนเปื้อนในแม่น้ำกกจากกิจกรรมเหมืองแร่ในเมียนมา แลกเปลี่ยนความคิดเห็นในประเด็นสิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบของรัฐบาลไทย ‘ทำไมต้องเอาสารพิษมากองไว้ที่เรา’ คนท่าตอนตั้งคำถามโครงการรัฐ ห่วงสารพิษกระทบวิถีชีวิตริมกก พระอาจารย์มหานิคม มหาภินิกฺขมโน ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดท่าตอน อำเภอแม่อาย...

แม่น้ำรวก หนึ่งในลำน้ำสายสำคัญที่ยาวกว่า 38 กิโลเมตรกั้นพรมแดนไทย–เมียนมา และเป็นเส้นเลือดหล่อเลี้ยงผู้คนในอำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กำลังเผชิญวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดน จากการทำเหมืองแร่และกิจกรรมอุตสาหกรรมในพื้นที่ต้นน้ำของรัฐฉาน ประเทศเมียนมา จากสายน้ำที่เคยอุดมสมบูรณ์ กลับถูกแทนที่ด้วยความกังวลด้านคุณภาพน้ำและความปลอดภัยในการนำน้ำมาใช้ ไม่ว่าจะเป็นการอุปโภคบริโภค การเกษตร หรือการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ท่ามกลางปัญหานี้ Lanner จึงมีความพยายามประเมินมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจ หากสถานการณ์การปนเปื้อนสารพิษยืดเยื้อและรุนแรงจนถึงระดับ ‘เลวร้ายที่สุด’ เพื่อคาดการณ์ว่าความสูญเสียต่อปีจะสูงเพียงใด โดยการคำนวณเป็นเพียงการคำนวนเบื้องต้น ซึ่งอ้างอิงข้อมูลที่เปิดเผยอย่างเป็นสาธารณะจากหน่วยงานรัฐ และจากบทสัมภาษณ์ของผู้ที่ได้รับผลกระทบในพื้นที่  ดาวน์โหลด อ่านรายงาน 93...

เรื่อง: กองบรรณาธิการ ภาพจำของโศกนาฏกรรม 6 ตุลาคม 2519 คือภาพความรุนแรงอันโหดเหี้ยมที่เจ้าหน้าที่รัฐและกลุ่มชาตินิยมขวาจัดร่วมกันสังหารนักศึกษาและประชาชนกลางมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ภาพเหล่านั้นฝังลึกในความทรงจำของสังคมไทย ความสั่นสะเทือนของเหตุการณ์ดังกล่าวแผ่ขยายไปทั่วประเทศ รวมถึงจังหวัดเชียงใหม่ที่ในเวลานั้นก็มีการประท้วงเกิดขึ้นเช่นเดียวกัน การประท้วงเกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 3 ตุลาคม จนถึงช่วงสายของวันที่ 6 ตุลาคม 2519 บริเวณหน้าศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ (อนุสาวรีย์สามกษัตริย์ในปัจจุบัน) มีการชุมนุมของนักศึกษา ประชาชน และชาวนาหลายร้อยคน โดยมีเป้าหมายเดียวกันกับผู้ชุมนุมที่กรุงเทพฯ คือการขับไล่จอมพล ถนอม กิตติขจร...