กองบรรณาธิการ

เรื่อง ปวีณา หมู่อุบล / ภาพ: วีรภัทร เหลาเกิ้มหุ่ง ‘ตุ๊เจ้า ตุ๊ลุง’ ต่างเป็นคำเรียกขานพระสงฆ์ที่คนเหนือใช้กันติดปากมานานหลายรุ่นหลายสมัย และในยุคหลังมานี้ก็ได้มีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับคำเรียกดังกล่าว จากตุ๊เจ้า ตุ๊ลุง ก็กลายเป็น ‘ตุ๊เจ๊ ตุ๊แม่’ ซึ่งเป็นคำเรียกที่สืบเนื่องมาจากพฤติกรรมของพระสงฆ์และสามเณรจำนวนหนึ่งที่ไม่ได้เป็นชายตามแบบอุดมคติ หรือค่อนไปทาง ‘ออกสาว’ การมีอยู่ของพระออกสาว พระกะเทย ตุ๊เจ๊ ตุ๊แม่ หรืออะไรก็ตามแต่ที่อยู่ภายใต้ขอบเขตคำนิยามนี้ ไม่ถือเป็นของแปลกใหม่ในสังคมล้านนา หากแต่เป็นสิ่งที่มีให้เห็นได้อยู่เนืองๆ...

ภาพ: สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดอุตรดิตถ์ 30 กันยายน 2568 กรมอุตุนิยมวิทยาออกประกาศเตือนเรื่องพายุ บัวลอย ระบุว่า หย่อมความกดอากาศต่ำที่อ่อนกำลังลงจากพายุดังกล่าวปกคลุมบริเวณเมียนมาตอนบน ร่วมกับมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่มีกำลังแรง ส่งผลให้หลายพื้นที่ของประเทศไทยยังคงมีฝนตกหนักถึงหนักมาก โดยเฉพาะภาคเหนือซึ่งคาดว่าจะได้รับผลกระทบทั้ง 17 จังหวัด กรมอุตุฯ เตือนประชาชนเฝ้าระวังอันตรายจากฝนตกหนักและฝนสะสมที่อาจก่อให้เกิดน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และน้ำล้นตลิ่ง ในหลายจังหวัดของภาคเหนือ เช่น แม่ฮ่องสอน พะเยา แพร่ อุตรดิตถ์ และพิษณุโลก มีรายงานน้ำป่าไหลหลาก...

เรื่อง: สุทธิกานต์ วงศ์ไชย ภาพ: พงศธร นาใจ 18 กันยายน 2568 กรมชลประทาน โดยโครงการชลประทานเชียงราย ชี้แจงถึงโครงการฟื้นฟูแก้มลิงเวียงหนองหล่ม พื้นที่ตั้งอยู่ในตำบลจันจว้า อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ครอบคลุมกว่า 14,000 ไร่ เดิมเป็นหนองน้ำธรรมชาติที่ตื้นเขินและเต็มไปด้วยวัชพืช ทำให้ไม่สามารถเก็บกักน้ำได้เต็มประสิทธิภาพ ส่งผลให้ชุมชนรอบพื้นที่ประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำ ปัญหานี้ถูกสะท้อนโดยนายกเทศมนตรีตำบลจันจว้าและผู้นำชุมชนต่อหน่วยงานรัฐ จนกระทั่งวันที่ 18 พฤษภาคม 2564 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบกรอบแผนพัฒนาและฟื้นฟูเวียงหนองหล่ม...

เรื่อง: สุทธิกานต์ วงศ์ไชย ภาพ: วีรภัทร เหลาเกิ้มหุ่ง ทุกวันที่ 28 กันยายนของทุกปี ถูกกำหนดเป็น วันยุติการตั้งครรภ์ที่ปลอดภัยสากล (International Safe Abortion Day) เพื่อย้ำเตือนถึงสิทธิของผู้หญิงในการตัดสินใจเกี่ยวกับร่างกายและสุขภาพของตนเอง สำหรับประเทศไทย ปีนี้นับเป็นปีที่ 4 แล้ว นับจากการแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 28) ที่มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์...

เรื่อง: พรชิตา ฟ้าประทานไพร และ สุทธิกานต์ วงศ์ไชย บ้านกะเบอะดิน คือชุมชนเล็กๆ ของชาติพันธุ์กะเหรี่ยงโปว์ ที่ซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางผืนป่าและทิวเขา ชาวบ้านต่างพึ่งพิงผืนดินและสายน้ำอันสมบูรณ์เพื่อหล่อเลี้ยงชีวิต ปลูกมะเขือเทศ ฟักทอง และกะหล่ำปลีตามฤดูกาล จนเรียกได้ว่าเป็นแหล่งปลูกผักชั้นเลิศแห่งหนึ่งของเชียงใหม่ แต่แล้วผืนดินที่เต็มไปด้วยความทรงจำและวิถีชีวิตกลับถูกตีค่าเป็นเพียงตัวเลขในแผนที่เศรษฐกิจ พื้นที่ชุมชนกว่า 284 ไร่ ถูกบริษัทหมายตาเพื่อขุดค้นถ่านหิน ชาวบ้านจึงต้องลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อปกป้องวิถีชีวิตของตน เมื่อสัญญาหวานกลายเป็นฟ้าผ่า จุดเริ่มต้นการลุกขึ้นสู้ของชุมชนอมก๋อย “หกปีก่อน ตอนที่ชาวบ้านเริ่มลุกขึ้นสู้ ผมยังไม่รู้เลยว่าเหมืองคืออะไร หรือมันจะมีผลดีผลเสียอย่างไร” ณัฐดนัย วุฒิศีลวัต...