กองบรรณาธิการ

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2568 สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (สคพ.1) จังหวัดเชียงใหม่ รายงานผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำผิวดินจากแม่น้ำสายสำคัญที่ไหลลงสู่แม่น้ำกก แม่น้ำโขง และแม่น้ำสาย พบว่าหลายจุดมีค่าปนเปื้อนของสารหนูและตะกั่วเกินกว่าค่ามาตรฐานที่กำหนด ส่วนผลการตรวจน้ำผิวดินก่อนที่จะลงแม่น้ำโขง 2 จุด บริเวณจุดก่อนที่แม่น้ำกกไหลลงแม่น้ำโขง ต.เวียง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย พบค่าสารหนูเกินมาตรฐานอยู่ที่ 0.031 mg/L และ จุดแม่น้ำกกไหลลงแม่น้ำโขง ผ่านบริเวณสบกก...

แม่น้ำกกจากต้นน้ำถึงปลายน้ำถือว่าเป็นเส้นทางที่มีความสำคัญทางด้านทรัพยากร และชีวิตของผู้คนที่อยู่ริมฝั่งน้ำ แม่น้ำกกมีความยาวราว 285 กิโลเมตร เริ่มต้นจากเมืองท่าขี้เหล็กในรัฐฉาน ประเทศเมียนมา ไหลรวมกับแม่น้ำตันและลำน้ำสายย่อยอย่างน้ำหอม ก่อนทะลักเข้าสู่ไทยที่ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านหลายอำเภอในจังหวัดเชียงราย และไปสิ้นสุดที่จุดบรรจบกับแม่น้ำโขงที่อำเภอเชียงแสน สายน้ำนี้กำลังเผชิญภาวะวิกฤตจากสารปนเปื้อนในพื้นที่ต้นน้ำในรัฐฉานซึ่งส่งผลกระทบกับผู้คน วิถีชีวิตและสิ่งแวดล้อมอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ จุดเริ่มต้นของประเด็นนี้เกิดขึ้นในวันที่ 14 มีนาคม 2568 หลังจากชาวบ้านตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ กว่า 700 คน...

เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2568 ตัวแทนชุมชนปกาเกอะญอจากบ้านป่ากล้วย บ้านห้วยเสือ บ้านห้วยม่วง และบ้านห้วยงู ต.แม่เหาะ อ.แม่สะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน ร่วมกับสหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ มูลนิธิพัฒนาภาคเหนือ เครือข่ายกะเหรี่ยงเพื่อสิทธิมนุษยชน และศูนย์พิทักษ์และฟื้นฟูสิทธิชุมชนท้องถิ่น จัดเวทีสาธารณะนำเสนอข้อมูลการจัดการทรัพยากรชุมชน ณ คริสตจักรบ้านป่ากล้วย เพื่อเรียกร้องให้กันพื้นที่ชุมชนออกจากการเตรียมประกาศเขตอุทยานแห่งชาติแม่สะเรียง เวทีดังกล่าวนับเป็นครั้งแรกที่อุทยานแห่งชาติแม่สะเรียง (เตรียมการ) ได้รับฟังข้อคิดเห็นจากชุมชนอย่างเป็นทางการ โดยมีนายมิตร อุตมะ ผู้อำนวยการส่วนอนุรักษ์และป้องกันทรัพยากร...

ภายหลังการรัฐประหารในเมียนมาเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2564 อุตสาหกรรมทรัพยากรไม่ว่าจะเป็นน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ แร่หายาก หรือไม้สัก ไม่ได้หยุดนิ่งตามความวุ่นวายทางการเมือง แต่กลายเป็นรายได้หลักที่หล่อเลี้ยงอำนาจของรัฐบาลทหาร และในอีกด้านหนึ่งก็เป็นแหล่งทุนให้กับกลุ่มกองกำลังที่อำนาจรัฐบาลเมียนมาเข้าไม่ถึง รายงาน "Break the Ground" โดย Natural Resource Justice – Myanmar ได้ถอดภาพรวมของอุตสาหกรรมเหล่านี้อย่างละเอียดในช่วง 3 ปีหลังรัฐประหาร โดยชี้ให้เห็นถึง ความเปราะบางของการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ท่ามกลางความขัดแย้ง...

เรื่อง: ปวีณา หมู่อุบล ยาสูบและสังคมล้านนาสัมพันธ์กันมายาวนาน ทั้งในมิติทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมือง ด้วยเพราะคนล้านนารู้จักใช้ประโยชน์จากยาสูบมาตั้งแต่ในอดีต   ในทางวัฒนธรรม คนล้านนานิยมนำยาสูบทำเป็น ‘มูลี’ (บุหรี่) คือมวนยาสูบด้วยใบตอง ใบจาก กระดาษ แล้วพกไปสูบขณะทำไร่ทำสวน เพื่อใช้ควันยาสูบขับไล่ยุงและแมลงไม่ให้มารบกวน หรือนำไปใช้ในงานพิธีต่างๆ เช่น การเลี้ยงผี การขึ้นท้าวทั้งสี่ การสืบชะตาสะเดาะเคราะห์ หรือจะเป็นการเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวที่การขอต่อมูลีกันสามารถสร้างความคุ้นเคย และก่อให้เกิดสัมพันธภาพอันดีในเวลาต่อมาได้ ทางด้านเศรษฐกิจ คนล้านนาจำนวนมากได้รับผลประโยชน์จำนวนมากจากยาสูบ โดยเฉพาะในช่วงหลังทศวรรษ...