กองบรรณาธิการ

ภาพ: วชิรญาณ์ วิรัชบุญญากร 1 ธันวาคม 2568 ที่ศาลจังหวัดเชียงราย พันโทสมเจต ช่างซอ หรือ ‘ผู้พันเจต’ และตรีวัตน์ วงศ์ขุนสุววรณ ตัวแทนชาวบ้านกลุ่มคัดค้านโรงไฟฟ้าขยะป่าหุ่ง พร้อมทนายความ เดินทางเข้าร่วมการไต่สวนมูลฟ้อง หลังถูกนายกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ป่าหุ่ง ฟ้องข้อหาหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา โดยมีชาวบ้านจาก ‘กลุ่มคัดค้านโรงไฟฟ้าทานตะวัน’ ในตำบลทานตะวัน ตำบลแม่เย็น และตำบลม่วงคำ...

เรื่อง: วรรณวิษา พะเลียง โครงการปรับปรุงถนนทางหลวงหมายเลข 121 หรือ ‘ถนนคันคลองชลประทาน’ ของกรมทางหลวง กลายเป็นประเด็นร้อนด้านผังเมืองครั้งใหญ่ของเชียงใหม่ หลังรัฐเสนอใช้งบประมาณกว่า 2,000 – 4,000 ล้านบาท เพื่อแก้ปัญหาการจราจรติดขัดบนเส้นทาง 20.8 กิโลเมตร แต่กลับถูกตั้งคำถามหนักว่า โครงการนี้กำลัง ‘ออกแบบเมืองเพื่อรถยนต์’ มากกว่า ‘ออกแบบเมืองเพื่อผู้คน’ การประชุมรับฟังความคิดเห็นเมื่อ 21 พฤศจิกายน 2568...

เรื่อง: วรรณวิษา พะเลียง ภาพ: พิมลวรรณ ปานทุ่ง 23 พฤศจิกายน 2568 มูลนิธิทำทาง ร่วมกับสองสถานบริการทำแท้งปลอดภัยในจังหวัดเชียงใหม่ ได้แก่ คลินิกเวชกรรมสมาคมเเผนครอบครัว (สวท.) เเละคลินิกเวชกรรมชุมชน สมาคมพัฒนาประชากรเเละชุมชน (PDA) เชียงใหม่ เปิดวงสนทนา Chiang Mai Abortion Access ร่วมกับองค์กรภาคประชาสังคม เพื่อเเลกเปลี่ยนประเด็นการทำแท้งในเครือข่ายองค์กรภาคประชาสังคมเชียงใหม่ ณ...

เรื่อง: ปวีณา หมู่อุบล มีผู้กล่าวไว้ว่าหากพูดถึง “เจี้ย” หรือ “เจี้ยก้อม” กับคนล้านนาแล้ว ก็จะรู้กันดีว่าหมายถึงเรื่องเล่าขนาดสั้นๆ ทั้งนี้ก็เพราะเจี้ยเป็นสิ่งที่อยู่ในวิถีชีวิตของชาวล้านนามาอย่างยาวนาน ผ่านการเล่าสู่กันฟังแบบปากต่อปาก จนแพร่หลายไปทั่วทั้งแดนล้านนา ซึ่งเรื่องที่เล่านั้นก็เป็นไปได้ทั้งเรื่องที่มีต้นเค้ามาจากเรื่องจริง หรือเป็นการแต่งขึ้นเพื่อสร้างความหรรษาในกลุ่มผู้ฟัง ไม่ปรากฏแน่ชัดว่าการเล่าเจี้ยเริ่มมีขึ้นในดินแดนล้านนาตั้งแต่เมื่อไร และไม่ปรากฏว่าใครเป็นผู้ริเริ่ม แต่ที่แน่ชัดก็คือเจี้ยก้อมเป็นหนึ่งในการสร้างมุกตลกขำขันและความสนุกสนานของชาวล้านนา ซึ่งความสนุกสนานของเจี้ยก้อมอยู่ที่ผู้เล่าและผู้ฟังต่างมีพื้นฐานการดำเนินชีวิตและวัฒนธรรมร่วมกัน ผู้เล่าจึงไม่จำเป็นต้องบรรยายรายละเอียดมากมายนักก็สามารถเข้าสู่จุดหรรษาของเรื่องได้ ในอดีตคนล้านนามักเล่าเจี้ยหรือว่าเจี้ยก้อมในงานบุญต่างๆ บ้างก็เล่ากันในงานศพเพื่อคลายความเศร้าให้เจ้าภาพ ซึ่งการเล่าเจี้ยนี้ผู้เล่าก็จะอาศัยการจดจำเรื่องที่เคยได้ฟังมาเล่าต่อๆ กัน และใช้ภาษาปากของคนท้องถิ่นถ่ายทอด ซึ่งในแง่ของเนื้อหาสาระหรือสำนวนของเจี้ยนั้นก็จะแตกต่างกันออกไป มีทั้งที่หยาบโลนและไม่หยาบโลน ขึ้นอยู่กับวงที่เล่า...

28 พฤศจิกายน 2568 มูลนิธิสิทธิมนุษยชนไทใหญ่ (Shan Human Rights Foundation-SHRF) เผยแพร่แถลงการณ์โดยระบุว่า ช่วงสัปดาห์ที่สามของพฤศจิกายน 2568 เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นภายใต้รัฐบาลทหารเมียนมาในหลายเมืองของรัฐฉาน ทั้งปินตายา น้ำจ๋าง กุ๋นเหง และสาด บังคับให้นักศึกษามหาวิทยาลัยกว่า 250 คน ไปใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้า ก่อนการเลือกตั้งที่รัฐบาลทหารเตรียมจัดขึ้นปลายธันวาคม 2568 และต่อเนื่องถึงมกราคม 2569 แรงกดดันส่วนใหญ่เกิดกับนักศึกษาชั้นปีที่...