กองบรรณาธิการ

เรื่อง: สมหมาย ควายธนู กลางป่าห้วยขาแข้งเคยมีการค้นพบเนินหินรูปวงกลมใหญ่เล็กหลายขนาด ทั้งเรียกว่า ‘สังเวียนไก่’ หรือ ‘วงตีไก่’ เพราะเชื่อว่าในคราวที่มีศึกสงครามระหว่างอยุธยากับพม่า ทหารพม่าได้แวะพักเอาไก่มาชนกันในวงหินเรียกเสียงเชียร์เป็นที่สนุกสนานก่อนเดินทางกลับ อีกเรื่องเล่าก็ว่าเนินหินรูปวงกลมนั้นเป็นหลุมฝังศพของคนโบราณ ซึ่งเพียบพร้อมด้วยสมบัติติดตัวทั้งใบหอก ใบดาบ ข้าวของทำจากสำริด เครื่องถ้วย ไหชาม กระปุก ที่มีอายุร่วมสมัยจากแหล่งเตาในอยุธยา ล้านนา สุโขทัย ไปจนถึงจีนราชวงศ์หมิง โดยมีสภาพที่สมบูรณ์และแตกกระจัดกระจายเป็นหลายส่วน โดยมีให้เห็นในฐานะร่องรอยความตายของผู้คนที่มีการติดต่อสัมพันธ์ทางการเมือง เศรษฐกิจระหว่างชาติพันธุ์บนที่สูงกับรัฐที่ราบในช่วงเวลาหนึ่ง ที่มักไม่ค่อยถูกบันทึกในหน้าประวัติศาสตร์มากนัก ขณะเดียวกันห้วยขาแข้งซึ่งเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ...

เรื่อง: ปวิชญา ม่วงแดง ภาพ: แคนคำ ตาคำ Learning Creator หรือ ‘LC’ หลายคนอาจสงสัยว่าหมายถึงใคร? แต่จริง ๆ แล้ว LC ก็คือคนที่ลุกขึ้นมาขับเคลื่อนกิจกรรมการเรียนรู้นอกห้องเรียน เปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนได้ใช้เวลาว่างช่วงปิดภาคเรียนอย่างสร้างสรรค์ พวกเขาอาจเป็นครู นักกิจกรรม คนทำงานกับเยาวชน หรือแม้แต่ใครก็ตามที่อยากนำความรู้และประสบการณ์ชีวิตมาแบ่งปัน LC จึงเป็นกำลังสำคัญของ ‘ปิดเทอมสร้างสรรค์’ ที่ตั้งอยู่บนความเชื่อว่า การเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่...

28 สิงหาคม 2568 เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกกสายรวกโขง พร้อมด้วยองค์กรประชาชน 19 แห่ง ได้ออกแถลงการณ์และยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ ขอให้ระงับโครงการก่อสร้าง ‘ม่านน้ำดักตะกอน’ ในลำน้ำกกและแม่น้ำสาย มูลค่า 173 ล้านบาท โดยระบุว่าโครงการดังกล่าวยังขาดการศึกษาเชิงวิชาการและการปรึกษาหารือกับชุมชนในพื้นที่อย่างรอบด้าน การคัดค้านครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางสถานการณ์ที่ลุ่มน้ำกกและน้ำสายกำลังเผชิญวิกฤตสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในตะกอนและน้ำ ซึ่งส่งผลต่อวิถีชีวิตชาวบ้าน การเกษตร และความเชื่อมั่นด้านสิ่งแวดล้อม–การท่องเที่ยวในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง จากฝายดักตะกอน 10 แห่ง มูลค่า 8,616...

เรื่อง: ณิชา เวชพานิช มะม่วงเป็นผลไม้ประจำบ้านไทย เก็บกินได้ทั่วไปที่สวนหลังบ้าน ไปจนถึงขึ้นห้างเป็นของฝากชื่อดังและส่งออกต่างประเทศ ยิ่งฤดูมะม่วงออกช่วงหน้าร้อน ช่วยทำให้วันร้อนๆ สดชื่น แต่ปีนี้เหมือนจะมีมากเกินไปจนแทบไม่ไหว ปีนี้ ผลผลิตมะม่วงเพิ่มขึ้นมากกว่า 20% ไม่ว่าจะ สวนเชิงพาณิชย์หรือสวนหน้าบ้าน ต้นมะม่วงต่างออกลูกเต็มต้น รัฐบาลจัดเทศกาลกินมะม่วง หรือแม้กระทั่งจับมือกับปั๊มน้ำมันแจกมะม่วงทุกยอดใบเสร็จ 300 บาท แต่มะม่วงก็ยังคงเยอะล้นตลาด จนราคาดิ่ง ชาวสวนมะม่วงพากันปล่อยเน่าคาต้นเพราะขายได้ไม่คุ้มกับค่าจ้างเก็บ  “ปีที่แล้ว ขายได้ 35 บาทต่อโล...

เรื่องและภาพ: กัญญ์วรา หมื่นแก้ว 26 สิงหาคม 2568 สหพันธ์เกษตรกรภาคเหนือ (สกน.) ร่วมกับเครือข่ายประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจากนโยบายที่ดินและป่าไม้ในจังหวัดลำปางและน่าน กว่า 100 คน ติดตามการประชุมเชิงปฏิบัติการแก้ไขปัญหาที่ดินที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ณ ศาลากลางจังหวัดลำปาง การประชุมครั้งนี้มีตัวแทนหน่วยงานกระทรวงทรัพยากรฯ ในพื้นที่ทั้งสองจังหวัด และตัวแทนพรรคประชาชนเข้าร่วมสังเกตการณ์ การประชุมระดับภูมิภาคภาคเหนือจัดขึ้นตามมติคณะรัฐมนตรีปี 2566 และเป็นส่วนหนึ่งของแผนการประชุมเชิงปฏิบัติการ 4 ภาค เพื่อแก้ไขปัญหาที่ดินของประชาชนในพื้นที่ โดยก่อนหน้านี้มีการประชุมไปแล้วที่จังหวัดเชียงใหม่ และจะดำเนินการต่อที่จังหวัดแม่ฮ่องสอนและตาก ก่อนการประชุม...