เมื่อปี 2560 รัฐบาลมีความพยายามที่จะออกกฏหมายในการควบคุมสื่อ ผ่านการใช้การนิยามสื่อมวลชน ว่าเป็นคนที่ต้องมีใบอนุญาตจากรัฐ และแม้ว่าจะถูกคัดค้านไป ในปี 2565 ความพยายามในการจำกัดสิทธิเสรีภาพทางการสื่อสารดังกล่าวกลับมาอีกครั้ง ซึ่งครั้งนี้ครอบคลุมยิ่งกว่าเก่า ไม่ได้จำกัดอยู่แค่สื่อมวลชน แต่รวมไปถึงประชาชนที่สามารถสื่อสารได้ ไม่ว่าจะเป็นแอดมินเพจ หรือแม้อินฟลูเอ็นเซอร์ต่างๆ ภายใต้ชื่อร่าง พ.ร.บ. ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน ซึ่งร่างกฎหมายนี้ ก็ได้ผ่านความเห็นชอบจากที่ประชุม ครม. ไปแล้วเมื่อวันที่ 11 ม.ค. 2565 ปัจจุบันอยู่ระหว่างรอหยิบขึ้นมาพิจารณาในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาในฐานะ “กฎหมายปฏิรูปประเทศ” เท่านั้น
ร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวจะส่งผลกระทบครอบคลุมประชาชนที่มีความสามารถในการสื่อสารในหลากหลายแพลตฟอร์ม จะถูกนับว่าเป็นสื่อสารมวลชนทั้งหมด ไม่ใช่เพียงแค่สำนักข่าวต่างๆ แต่รวมถึงอินฟลูเอ็นเซอร์ที่มีรายได้จากแพล็ตฟอร์มหรือเงินโฆษณา ทั้งทางตรงหรือทางอ้อม ไม่ว่าจะผ่านโซเชียลมีเดียใดๆ ซึ่งจะถูกจำกัดเสรีภาพการแสดงออกและการสื่อสารผ่านข้อกำหนดที่จะต้องไม่ขัดต่อ “หน้าที่ปวงชน” และ “ศีลธรรมอันดี” ซึ่งหลักการนี้เคยถูกใช้เพื่อจำกัดเสรีภาพในการสื่อสารมาแล้ว เช่นกรณีปราศรัยทางการเมืองของนักกิจกรรมที่ถูกศาลตัดสินว่ามีความผิดเพราะขัดต่อ “หน้าที่ปวงชน” และ “ศีลธรรมอันดี” แถมหลักการดังกล่าวยังไม่ได้มีความชัดเจน อีกทั้งยังไม่ได้เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย
แม้ผู้ผลักดันร่าง พ.ร.บ. ควบคุมการสื่อสาร จะอ้างว่า กรรมการจริยธรรม ซึ่งทำหน้าที่เหมือนตำรวจจริยธรรมนี้ไม่มีอำนาจลงโทษทางอาญา (เพราะในมาตรา 31 กำหนดบทลงโทษไว้ 3 อย่าง คือ ตักเตือน, ภาคทัณฑ์, และประจาน) แต่เป็นการพูดไม่หมด เพราะในร่างกฎหมายเดียวกัน ยังเขียนไว้ในมาตรา 44 ว่าหากเห็นว่ามีความผิดตามกฎหมายอื่น (ซึ่งอาจมีโทษทางอาญา อย่างจำคุก ปรับเงิน ฯลฯ) สามารถส่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องไปพิจารณาต่อได้ อำนาจและดุลยพินิจของคณะกรรมการจริยธรรมจึงกว้างขวางและให้คุณให้โทษได้มาก
เพื่อที่จะแสดงออกถึงความไม่เห็นด้วยต่อร่างพ.ร.บ.ดังกล่าว ตอนนี้ได้มีแคมเปญใน change.org ที่เปิดโอกาสให้ทุกคนได้เข้าไปร่วมลงชื่อคัดค้านเครื่องมือควบคุมสิทธิเสรีภาพนี้
สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติม และลงชื่อคัดค้านร่างพ.ร.บ.นี้ได้ที่
