กองบรรณาธิการ

ปีนี้ 2567 ความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับล้านนามาถึงวาระครบรอบ 125 ปีที่น่าสนใจยิ่งนัก ล้านนาตกเป็นประเทศราชของสยามตั้งแต่ปี พ.ศ. 2317 ในยุคของพระเจ้าตากสิน และต่อมาถึงยุครัตนโกสินทร์ ผู้ปกครองของล้านนาคือราชวงศ์กาวิละ ได้รับการสถาปนาโดยสยาม ที่ผ่านมา เราไม่ได้เห็นเอกสารที่ศึกษาความพยายามของผู้นำล้านนาที่ใส่ใจในปัญหาสถานะประเทศราชของตน ไม่มีใครคิดถึงประเด็นนั้น หรือเพราะว่าไม่มีหลักฐานใด ๆ ปรากฏ นั่นจึงเป็นคำถามที่ต้องค้นคว้าต่อไป สำหรับสยาม-รัฐชายทะเลนั้น การเคลื่อนไหวทั้งภายในและรอบ ๆ นั้นช่างคึกคักต่อเนื่องน่าเร้าใจยิ่งนัก สยามในยุคต้นรัตนโกสินทร์ย่อมรับรู้ว่าภัยการรุกรานของชาวตะวันตกเริ่มแล้วตั้งแต่ ค.ศ. 1786...

“ทำไมชาวบ้านที่นี่ถึงเผาป่า เผาบ้าน เผานา สร้างความเดือดร้อน จนทำให้ไฟไหม้ลุกลามไปทั่ว” หนึ่งในคอมเมนต์บนโลกสื่อออนไลน์ที่ตั้งคำถามต่อบ้านที่อาศัยบนที่สูง “บรรยากาศของโลกเรา คงได้แค่หายใจนำมลพิษเข้าปอด คนพวกนี้ทำลายสิ่งแวดล้อมเพราะเห็นแก่ได้อย่างเดียวโดยไม่คิดถึงคนอื่น” อีกหนึ่งคอมเมนท์ของผู้คนที่ไม่ได้พยายามหาคำตอบ “ได้แต่ครุ่นคิดในใจว่าเมื่อเกิดไฟป่าแต่ละครั้ง การไฟฟ้าต้องเสียค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมแบบนี้มากเท่าไหร่” ผู้เขียนตั้งคำถามขณะเดินทางเข้าหมู่บ้านตำบลแม่หอพระเพื่อไปหาคำตอบของสังคม เมื่อเหลือบเห็นเจ้าหน้าที่การไฟฟ้าที่กำลังทำงานหนักเพื่อซ่อมและเปลี่ยนสายไฟฟ้าเนื่องจากเกิดเหตุไฟไหม้รุกลาม ภูเขาน้อยใหญ่ประกอบกันเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน ประกอบกันเป็นพื้นที่อาศัยอยู่ของชาวบ้านตำบลแม่หอพระ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ บรรยากาศของที่นี่กำลังเริ่มมีลมหนาวผลัดผ่านเข้ามาบ้าง แต่ก็ไม่ได้หนาวเหน็บเหมือนหลายปีที่ผ่านผ่านมา ระหว่างการเดินทางเข้าไปในหมู่บ้านจะเห็นร่องรอยของการเผาไหม้ สลับกันไประหว่างต้นไม้ที่เขียวชะอุ่ม ในหมู่บ้านนี้มี “พ่อหลวงสุริยา ตั้งตัว” ผู้ใหญ่บ้านประจำ ตำบลแม่หอพระ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่...

“คนส่วนน้อยอย่าเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัวจากป่า” สุริยา ตั้งตัว ผู้ใหญ่บ้าน ตำบลแม่หอพระ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ หนึ่งในผู้ที่ได้รับฟังผู้ที่มีอำนาจสั่งการบริหารจัดการไฟป่า กล่าวหลังร่วมหารือแนวทางแก้ปัญหาไฟป่า ผู้ใหญ่บ้านคือผู้ที่ใกล้ชิดกับชาวบ้านในพื้นที่มากที่สุด จึงรับรู้วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านกับการใช้ประโยชน์จากป่าเป็นอย่างดี สุริยา กล่าวว่า การเก็บเห็ดป่าขายสร้างรายได้ให้กับชาวบ้านจำนวนไม่น้อยในทุกๆ ปี เห็ดที่เป็นที่นิยมคือ เห็ดถอบ เก็บได้เพียงปีละครั้งในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนมิถุนายนเท่านั้น เมนูที่นิยมนำไปปรุงอาหารได้แก่ แกงคั่วเห็ดถอบ แกงเห็นถอบใส่น้ำย่านาง ผัดเห็ดถอบ ราคาเห็ดเริ่มต้นที่หลักร้อยไปจนถึงหลักพัน เห็ดถอบจะขึ้นในบริเวณใต้ดิน ใต้ต้นไม้ ซึ่งจะมีใบไม้ปกคลุมหน้าดินเป็นจำนวนมากทำให้ยากต่อการหา...

14 พฤษภาคม 2566 ในวันที่ใครหลายคนต่างตบเท้าเข้าคูหาเพื่อกาอนาคต ภายหลังจากแทรกแซงทางการเมืองโดยกลุ่มอำนาจเหนือที่กินเวลาร่วม 9 ปี นี่คือโอกาสสำคัญที่ ‘สื่อ’ จะต้องช่วยกันสร้างบรรยากาศให้ก่อนที่จะถึงวันจับปากกาเลือกตั้ง และต้องพูดถึงในความถี่ที่ว่า ถ้าพูดได้ทุกวันก็ต้องทำ ย้ำว่าต้องทำ! โดยที่ไม่จำเป็นต้องมีคนมาบอก แต่มันเป็นไปโดยสัญชาตญาณ แน่นอน เราเห็นสื่อทุกสื่อต่างเข็นเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งตั้งแต่ช่วงต้นปีที่ผ่านมา Lanner ก็ไม่ต่างกัน เราพยายามผลิตเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องของการเลือกตั้งเหมือนกัน แต่จนแล้วจนรอด มันไม่ประสบผลตามที่คาดหวังไว้เท่าไหร่ แถมยังดูเหมือนกับการเดินตาม ‘สื่อกระแสหลัก’...

อีกไม่กี่วันก็จะถึงวันที่วันเวลาเดินเข้าสู่ปี 2567 หรือ ‘2024’ แล้ว ไม่ว่าวันนี้กู้คนจะอยู่ที่ไหน ทำอะไรกัน อาจกำลังเดินทาง กินเที่ยวหรือนอนเหงา ๆ พวกเรา ‘Lanner’ ก็ขอหื้อกู้คนสุขสันขนาดในห้วงยามความสุขนี้ไปตวยกั๋น ตลอดปี 2023 นี้ หมู่เฮาจาว LANNER ได้พยายามสร้างสรรค์ผลงานหลายประเด็นทางสังคม ทั้ง การเมือง ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของหมู่เฮาในพื้นที่ภาคเหนือ...