Tag: ประวัติศาสตร์

เรื่อง : ปวีณา หมู่อุบล ‘ยวนพ่าย’ เป็นชื่อของวรรณกรรมสมัยอยุธยาตอนต้นเรื่องหนึ่ง ที่หลายๆ คนอาจรู้จักกันในนาม ‘ลิลิตยวนพ่าย’ โดยที่อาจจะรู้จักไปพร้อมๆ กับวรรณกรรมอีกเรื่องคือ ‘ลิลิตตะเลง (มอญ) พ่าย’ นั่นเพราะครั้งหนึ่งยวนพ่ายเคยถูกเรียกว่าลิลิต กระทั่งในปี พ.ศ. 2544 คณะกรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย แห่งราชบัณฑิตยสถาน โดยมีศาสตรจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร เป็นประธาน ได้ประกาศว่า...

เรื่อง: ณัฏฐวรรธน์ คล้ายสมมุติ ช่วงสายของวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 2025 ในเมืองไทยได้รับข่าวการจากไปของยักษ์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แอนโทนี รีด (Anthony Reid 1939-2025) นักวิชาการผู้บุกเบิกความรู้ด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา นิธิ เอียวศรีวงศ์ นักประวัติศาสตร์และปัญญาชนผู้ล่วงลับ เคยกล่าวถึงยักษ์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ว่ามีทั้งหมด 3+1 คนคือ 1. เบเนดิกต์ แอนเดอร์สัน(Benedict Anderson 1936-2015)...

เรื่อง: ปวีณา หมู่อุบล ยาสูบและสังคมล้านนาสัมพันธ์กันมายาวนาน ทั้งในมิติทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมือง ด้วยเพราะคนล้านนารู้จักใช้ประโยชน์จากยาสูบมาตั้งแต่ในอดีต   ในทางวัฒนธรรม คนล้านนานิยมนำยาสูบทำเป็น ‘มูลี’ (บุหรี่) คือมวนยาสูบด้วยใบตอง ใบจาก กระดาษ แล้วพกไปสูบขณะทำไร่ทำสวน เพื่อใช้ควันยาสูบขับไล่ยุงและแมลงไม่ให้มารบกวน หรือนำไปใช้ในงานพิธีต่างๆ เช่น การเลี้ยงผี การขึ้นท้าวทั้งสี่ การสืบชะตาสะเดาะเคราะห์ หรือจะเป็นการเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาวที่การขอต่อมูลีกันสามารถสร้างความคุ้นเคย และก่อให้เกิดสัมพันธภาพอันดีในเวลาต่อมาได้ ทางด้านเศรษฐกิจ คนล้านนาจำนวนมากได้รับผลประโยชน์จำนวนมากจากยาสูบ โดยเฉพาะในช่วงหลังทศวรรษ...

เรื่อง: ณัฏฐวรรธน์ คล้ายสมมุติ ภาพจำพื้นที่เมืองอุตรดิตถ์ในความคิดคนนอกอย่างผู้เขียน เมื่อตอนขับผ่านจังหวัดนี้เผื่อไปเชียงใหม่ ก็คล้ายในภาพยนต์ธี่หยด 2 ที่เห็นแต่ทุ่งนาป่าเขา ลำเนา พ่อเลี้ยง คล้ายๆ กัน แต่เมื่อได้อ่านเอกสารเก่าๆ โดยเฉพาะบันทึกของชนชั้นนำสยามสมัยก่อนนั้นมันเป็นคนละเรื่อง ภาพจำเหล่านั้นก็ค่อยๆ หายไป ในอดีตตลาดแถบเมืองอุตรดิตถ์ถือว่าเป็นตลาดที่การค้าขายเฟื่องฟูอย่างมาก เนื่องด้วยที่ตั้งของเมืองนั้นเป็นเมืองที่ติดกับชายแดนอย่างหลวงพระบาง ในลาวซึ่งอยู่ภายใต้อาณานิคมฝรั่งเศส จึงมีการติดต่อการขายกับพื้นที่อื่นๆ อยู่โดยตลอด ความเฟื่องฟูของเมืองอุตรดิตถ์ในสมัยรัชกาลที่ 5 นี้สามารถเห็นได้จากบันทึกของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทยในสมัยรัชกาลที่ 5...

เรื่อง: ญาณี กลิ่นเมือง เนื่องในวันที่ 8 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันสำคัญสำหรับผู้หญิงวันหนึ่งอย่างวันสตรีสากล เราพามาทำความรู้จักความงามผู้หญิงแบบไทยๆ ผ่านเครื่องแต่งกายที่ผู้หญิง “ต้องมี” คือยกทรงหรือที่เรียกว่าชุดชั้นในในปัจจุบันว่าเริ่มเข้ามาในไทยเมื่อใหร่ และจากอดีตถึงปัจจุบันความงามเกี่ยวกับหน้าอกของผู้หญิงนั้นแปรเปลี่ยนไปยังไงบ้าง ยกทรงชิ้นแรกที่ผลิตในประเทศไทยและผู้หญิงไทยเริ่มรู้จักการใช้ยกทรงเกิดขึ้นมาช่วงปี 2483 โดย ‘วีรี ภัทรนาวิก’ เป็นผู้ผลิตยกทรงคนแรกของไทยและแนะนำให้สตรีไทยรู้จักใช้ยกทรงจนแพร่หลาย พร้อมกับเปิดการเรียนการสอนตัดเสื้อที่ถนนสีลม นครหลวง ชื่อว่า “โรงเรียนสอนตัดเสื้อวีรี” ซึ่งเป็นสถาบันที่มีตำราการเรียนการสอนอย่างเป็นทางการในเมืองไทย โดยเธอเองเป็นผู้อำนวยการสอนวิชาแผนกยกทรงด้วย  ทั้งนี้โรงเรียนสอนตัดเสื้อและยกทรงดังกล่าวยังเปิดทำการจนถึง...